سبک اول:محمد رفعت(1950-1882م.)

بی شک او را باید نابغه عالم قرائت دانست. قاری نابینایی که توانایی شگرفی در خلق الحان مختلف به طور بداهه و همراه با روح تحزن و تصویر معانی داشت و این افتخار نصیب او شد تا نخستین قاری ای باشد که تلاوت او در تاریخ قرائت ضبط گردیده و به ابدیت بپیوندد.

صاحب نظران عمر تلاوت وی را به دو دوره تقسیم می نمایند : دوره نخست پیش از 1932 میلادی و ظهور میکروفون ؛ که وی به رغم هنرنمایی و اجرای ظرایف فنی در تلاوت، به دلیل کمبود قوت و رسایی صوت نتوانسته بود تمامی هنر و استعداد خود را بروز داده و مخاطبان را جذب نماید و بنابر مدارک در اختیار، همواره در سایه قاریان بزرگی چون علی محمود و شعشاعی که از قوت مربوط به پس از ظهور میکروفون در تلاوت است که به واسطه انتقال صدای وی به مسافت های بیشتر، ظرافت های تلاوت وی بیشتر نمایان گردیده و به عنوان قاری اول مصر مطرح شد.

در مجموع آثار بر جای مانده از ایشان به جز موارد اندکی، غالبا با تلاوت هایی مواجه می شویم که ناقص یا مخدوش بوده و به دلیل انجام عملیات فنی بر روی آنها برای ترمیم، شاید به درستی منعکس کننده اصل صدای وی نیز نباشد؛ اما با همین وضعیت نیز منابعی بسیار مهم و میراثی بسیار گران بها برای ما و آیندگان به شمار می رود.
گفته اند محمد الوهاب -مشهورترین موسیقی دان عرب در قرن بیستم- طریقه و سبک موسیقی خود را از سبک تلاوت مرحوم رفعت اخذ نموده است. این بهره مندی شامل طزیقه اختلاس نفس، تجزیه انواع و اشکال مختلف ادایی، سبک خاص او در قفله ها، امتدادات صوتی و شیوه حرکت به سمت جواب ها و سپس نزول به قرار ها و سرانجام شناخت چگونگی مکث ها و حرکت ها در مواضع مناسب می گردد. مایه های اصلی بسیاری از ردیف های تلاوت قاریان بعدی را نیز می توان در تلاوت های ایشان یافت.

تحلیل تلاوت:

1- طنین و زنگ صدای ایشان را شاید به هیچ صدای دیگری نتوان تشبیه کرد.صدایی با زنگ خاص که گوش آدمی را به شدت تحت تاثیر حزن ذاتی خود قرار داده، سرشار از تحریرهای ریز و درشت و انعطاف پذیری بالاست که هر لحظه قادر است از درجه ای به درجه دیگر منتقل شود. وی از جمله قاریانی است که توانسته است ارتفاع صوتی افزون تری را در استخدام الحان قرآنی درآورد. مساحت طبیعی صدای او در حدود ٢/۵ اکتاو (دیوان) یا ١٨ درجه صوتی برآورد کرده ایند که قادر است از طریق تصنعی،‌سه درجه دیگر نیز بر آن بیفزاید و به این ترتیب به جواب جواب درجه La -حسینی- برسد. صدای او در محموده اصوات متوسط -Bariton- است.
2- قدرت تصویر معانی آیات همراه با روح تحزن -که مستمع را در فضایی روحانی و ملکوتی قرار داده و حزنی معنوی را بر وی حاکم می سازد- در تلاوت او شاخص است.
3-خصوصیات لحنی وی عبارتند از:
- استفاده از تمامی مقامات اصلی عربی ؛ اما نقش مقام های بیات ،صبا و حجاز بیشتر نمایان است ؛
- شروع تلاوت در مقام بیات همراه با چاشنی مقام صبا و روش وی صعدیپ درجه به درجه صوت است اما پس از هر بار صعود به درجه بالاتر ،تمایل بازگشت به سمت قرار در تلاوت او به چشم می خورد ؛
انتقال مکرر از مقام بیات به مقامات هم درجه چون صبا و حجاز و همچنین شاخه های فرعی بیات و سپس بازگشت به مقام بیات ؛
استفاده نادر از جوابات (جواب جواب اصطلاحی)؛ اما با شیوه ای منحصر به فرد ،)(این جوابات معمولا ترکیبی از دو یا سه مقام است؛)
- انجام صعود ها نزول ها غالبا در یک ردیف یا نغمه.

معروف ترین آثار وی ،تلاوت سوره های مریم ،هود ،کهف ،یونس ،بقره ،قمر و رحمن است.

/ 0 نظر / 15 بازدید